gerb.jpg
INTANGIBLE CULTURAL HERITAGE OF REPUBLIC OF ARMENIA
ANNOUNCEMENTS
այբուբեն.jpg

Just In! Display Content In Repeating Layouts

With all appropriate sanitary measures due to the world-wide COVID-19 pandemic, 250 delegates representing more than 140 countries...

այբուբեն.jpg

Just In! Display Content In Repeating Layouts

Ahead of its opening, the Cafesjian Center for the Arts announces the launch of “Calligraphy Workshop at the Cafesjian Center for the...

ARMENIAN FOLK MUSIC

ԵՐԱԺՇՏԱՐՎԵՍՏ.jpeg

Ի թիվս կատարողական արվեստի այլ ճյուղերի, որպես բացառապես հոգևոր մշակութային դրսևորում` երաժշտությունն իր ողջ տեսականիով ոչ նյութական է: Այն իր մեջ ավանդական-ժողովրդական և պրոֆեսիոնալ ճյուղերի սերտաճած միասնությունն է ամփոփում: Նրա պրոֆեսիոնալ ճյուղը, սերվելով ժողովրդական-ավանդականից, իր գոյության ամբողջ ընթացքում չկտրվելով արմատներից, շարունակել է զարգացնել և բացահայտել ավանդական երաժշտարվեստում տեղ գտած տիպականը:
Սկսած մ. թ. 5-րդ դարից, նրա անկապտելի մասը հանդիսացող հոգևոր երգաստեղծությունը գրի է առնվել խազերի ելևէջաչափական համակարգի միջոցով: Դրանց տրամաբանական շղթայումները վերարտադրելու համար անհրաժեշտ էին հավելյալ բանավոր բացատրություններ, որն իրացվում էր համակարգին քաջատեղյակ ուսուցչապետերի կողմից: Սակայն 18-19-րդ դարերի սահմանագծին խազերի արվեստին տիրապետող անձանց հետքն ինչ-ինչ պատճառներով կորսվել է: Չնայած խազանիշերը վերծանելու ճանապարհին կատարած զգալի բացահայտումներին, առ այսօր դրանց ստույգ մեղեդիական կառույցների բացահայտումն առկախ է մնացել:
19-րդ դարի երկրորդ կեսին Ն. Թաշճյանի կողմից հայոց հոգևոր երգերի հայկական նոտանիշերով գրառումները ներկայացնում են այդ ժամանակի բարձրաստիճան հոգևոր հայրերի հիշողության մեջ պահպանված անգիր կատարումները: Ներդրված հսկայածավալ աշխատանքի շնորհիվ հայ մոնոդիկ պրոֆեսիոնալ երգարվեստը ներկայացնող բազմաթիվ կերտվածքներ (սաղմոսներ, շարականներ, սբ. պատարագի երգեցողությունն ամբողջովին և այլն) մատենագրվեցին ու սերունդներին ի պահ տրվեցին: Հետագայում Կոմիտասի, Ք. Կուշնարյանի և այլոց կողմից շարունակվեցին հոգևոր երգերի հայտնի եղանակների տարբերակների ու դեռևս անհայտ նմուշների պեղումները: Ներկայումս, շարունակելով նրանց հայանպաստ գործը, անհրաժեշտ է գրանցել և ուսումնասիրել հոգևոր պրոֆեսիոնալ երգարվեստի բանավոր կատարումների ամեն մի դրսևորում՝ որպես հայ երաժշտարվեստի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության խիստ կարևոր բաղադրիչ: Ինչպես հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերված ամեն մի գտածո, անկախ նրա ծավալից, բովանդակությունից ու հնության աստիճանից, պատմագիտական արժեք է ներկայացնում, այնպես էլ ոչ նութական մշակութային ժառանգության անկապտելի մասը հանդիսացող երաժշտարվեստի յուրաքանչյուր դրսևորում, լինի դա նոտային կամ ֆոնո գրանցում, անկախ նրա ծավալից, բովանդակությունից ու ստեղծման ժամանակից, մեծապես կարևորվում է:
Հայ պրոֆեսիոնալ երաժշտարվեստի շառավիղներից մեկը հանդիսացող, 19-րդ դարի կեսերին ծնունդ առած կոմպոզիտորական ստեղծագործության շնորհիվ շարունակում է բացահայտվել հայ ավանդական-ժողովրդական երաժշտարվեստի նորանոր կողմերը: Չնայած կոմպոզիտորական հորինվածքների նոտագիր գրանցմանը` այժմ էլ այն մնում է ոչ նյութական մշակութային արժեքների համակարգում: Անգամ ժամանակակից տեսահնչյունագրման տեխնիկական գրառումներն այն չեն նյութականացնում, քանզի դրանց ամեն մի նոր կենդանի կատարում բացահայտում է դրանցում մեծապես կարևորվող ոգեղեն արժեքների մի նոր արտահայտություն: Ուստի դրանք իրենց դրսևորման եղանակով նույնարմատ են հայ ավանդական-ժողովրդական երաժշտարվեստի հետ:
Սակայն կոմպոզիտորական ստեղծագործությունն իր մի շարք հատկանիշներով (բազմաձայն շարադրանք, համաշխարհային երաժշտական ուղղությունների մեջ ուրույն դրսևորումներ և այլն) էապես տարբեր է հայ մոնոդիկ երաժշտարվեստից և որպես ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն` գտնվում է համաշխարհային երաժշտարվեստի տիրույթում և համակարգվում է այն բնորոշող՝ հաստատագրված և լայնորեն կիրառվող չափորոշիչներով:
Անդրադառնալով հայ մոնոդիկ երաժշտարվեստի խնդիրներին՝ հարկ է նշել, որ այսօր երաժիշտ-բանահավաքների գործունեությունն իր շրջանակներում ընդգրկում է ոչ միայն գեղջկական և քաղաքային երգ ու նվագի ավանդական և նորօրյա նշխարներն ու գուսանաաշուղական արվեստի բոլոր ժամանակների հորինվածքները, այլև մոնոդիկ պրոֆեսիոնալ երաժշտարվեստը ներկայացնող հոգևոր երգերի բոլոր դրսևորումները:
Հայ մոնոդիկ երաժշտարվետը տրոհվում է երեք բաղադրիչների. Երգարվեստ, Վոկալ-նվագարանային երաժշտություն, Նվագարվեստ:

Instrumental art

Vocal-instrumental

Song art

Phone: (010) 599 629
Address: 0010, Yerevan, Vazgen Sargsyan 3, Government House 2
Email: info@escs.amsecretariat@escs.am